Genel Bilgiler
Giriþ
Taný
Evrelendirme
Tedavi ve bakým
Kanser araþtýrmalarýnýn baþarýsý
Mitler ve Gerçekler
Risk faktörleri
Kadýn: Kadýn olmak meme kanseri oluþum riskini artýrýr. Fakat meme kanseri olan her 100 kadýna karþýlýk 1 erkekte ayný hastalýk görülecektir.
Yaþ: Yaþlandýkça taþýdýðýnýz risk artar. Doksan yaþýna kadar yaþayacaðýnýz varsayýlýrsa, tüm
yaþamýnýz boyunca meme kanserine yakalanma riskiniz yaklaþýk %14'tür. Bu durum kulaða
korkunç gelebilir, çünkü 90 yýllýk bir yaþam süresinde yaklaþýk yedi kadýndan birinde meme
kanseri görülmesi anlamýna gelmektedir. (1)
Genetik faktörler:Günümüze kadar kalýtýma baðlý meme kanserleri iki gen ile iliþkilendirilmiþtir:
Meme kanseri
geni 1 anlamýna gelen BRCA1 ve meme kanseri geni 2 anlamýna gelen BRCA2 genleri:
Bu genlerin görevi meme hücrelerinin normal olarak geliþmelerini saðlamak ve kanser
hücrelerinin çoðalmasýný engellemektir. Ancak bu genlerde bozukluk veya mutasyonlar
olursa meme kanseri riskinde artýþ meydana gelir. Anormal BRCA1 ve BRCA2 genleri tüm
meme kanserlerinin yaklaþýk %10'undan sorumludur.
Anormal BRCA1 veya BRCA2 geni taþýyan meme kanserli hastalarýn aile öykülerinde meme
kanseri, yumurtalýk kanseri veya her ikisi yer alýr. Ancak, meme kanserli kadýnlarýn çoðunun
aile öyküsünde meme kanserinin bulunmadýðýnýn da unutulmamasý gerekir. BRCA1 ve
BRCA2'nin tanýmlanmasýyla meme kanseri tarama ve tedavisinde yeni teknikler geliþtirilmiþ
ve hastalýk riski azaltýlmýþtýr. (1)
Çevresel Faktörler ve Meme Kanseri Riski:
Meme kanseri ve daha birçok hastalýk riskini etkileyebilen birçok faktör bulunmaktadýr: ne
yediðiniz, yaptýðýnýz egzersiz miktarý, sigara içip içmemeniz, çevrenizdeki kimyasallar ve
daha niceleri.
Ancak, belirli yiyecek veya kimyasallarýn yüksek veya düþük meme kanseri riskiyle kesin
olarak iliþkili olduðunu söylemek zordur.
Araþtýrýcýlar halen, belirli yaþam tarzý ve çevresel faktörlerin meme kanseri riskini nasýl
etkilediði konusunda mümkün olabildiðince bilgi elde etmek için yoðun olarak
çalýþmaktadýrlar.
Deodorant/ter önleyiciler ve meme kanseri riski (2) Deodorant/ter önleyiciler meme kanseri
riskini arttýrmaz.
Saç boyasý ve meme kanseri riski (3) Araþtýrma sonuçlarýna göre saç boyasý ile meme kanseri
riski arasýnda bir iliþki yoktur.
Doðum kontrol haplarý ve meme kanseri riski (4) Doðum kontrol haplarý ile meme kanseri riski
arasýnda iliþki yoktur.
Erken adet ve geç menopoz: 12 yaþýndan önce adet baþlangýcý ve 50 yaþýndan sonra menopoz meme kanseri riskini arttýrýr.
Doymuþ yað oraný yüksek beslenme: Yaðlarýn cinsleri önemlidir. Kanola yaðý ve zeytin yaðý gibi tek baðlý doymamýþ yaðlar meme kanseri riskini artýrmazken mýsýrözü yaðý ve et gibi besinler riski artýrýr.
Meme kanserinde aile hikayesi: Aile hikayesinde meme kanseri olanlar hastalýðýn oluþmasý bakýmýndan yüksek risk altýndalar. Fakat meme kanseri olan kadýnlarýn %85' inin ailesinde meme kanseri hikayesi yoktur.
Aile hikayesi sadece anne, kýz ve kýz kardeþten oluþan yakýn akrabalarý kapsar. Eðer aile bireylerinden menopoza girmiþ, 50 ve daha üstü yaþta meme kanseri teþhisi konmuþ olan biri varsa hayat boyu risk sadece %5 artar. Aile bireylerinden menopoz olmamýþ olanýn riski %18,6' dýr. Eðer yakýn aile bireylerinden menopoz öncesi ve iki taraflý meme kanseri olan varsa, hayat boyu risk %50' dir.
Belirgin bir þekilde pozitif aile geçmiþi olan ve menopoz öncesi meme kanseri olan kadýnlar, mamografi çektirmeye aile bireylerinin teþhis yaþýndan 10 yýl önce baþlamalýlar. BRCA-1 ve BRCA-2 gen testleri yüksek riskteki hastalarý belirleyebilir. Bu sadece meme kanseri için deðil epitelyal tümörler ile yumurtalýk ve kolon kanserleri için de geçerlidir.
Geç yada hiç doðum yapmamýþ olmak: 35 yaþýna kadar hamilelik bir þekilde koruyucudur. Rahibelerin yüksek meme kanseri riski vardýr.
Orta derecede alkol alýmý: Günde 2 kadehten fazla alkol kullanýmý sadece genel saðlýk içinde zararlýdýr.
Östrojen tedavisi: Çoðu çalýþma 10 yýldan fazla östrojen alýmýnýn meme kanseri geliþiminde ufak bir risk artýþýna sebep olduðunu göstermektedir. Fakat bu çalýþmalar östrojen alýmýnýn ayný zamanda osteoporoz, kalp hastalýðý, Alzheimer ve kolon kanseri riskinin azalmasýna sebep olduðunu vurgulamaktadýr.
Geçmiþ meme kanseri hikayesi: Önceden meme kanseri olmuþ hastalarýn diðer memelerinde kanser geliþme riski yüksektir. Bu risk yýlda %1 ya da yaþam boyu %10 oranýndadýr. Meme kanseri teþhisinden sonra klinik izlemenin sebebi, sadece hastalýðýn yeniden oluþmasýný deðil ayný zamanda diðer memede ortaya çýkabilecek kanseri erkenden teþhis etmektir.
Hodgkin hastalýðý için ýþýn tedavisi: Göðsüne ýþýn tedavisi uygulanan hastalar yaklaþýk 10 yýl sonra yüksek meme kanseri riskine sahip olur, bu gruptaki hastalar erken teþhise önem verilmelidirler.
Orta derecede obezite: Obezite ve meme kanseri iliþkisi karýþýk olmakla birlikte yüksek riskle iliþkilidir.
|
